– Zangyou (残業) là làm thêm giờ, từng rất phổ biến trong văn hóa công sở Nhật truyền thống.

– Xu hướng gần đây là siết giờ làm và đề cao cân bằng công việc – cuộc sống (work-life balance).

– Mức độ làm thêm khác nhau rất nhiều tùy công ty, ngành và giai đoạn dự án.

Lưu ý: Đừng ngại hỏi về chính sách làm thêm giờ và ngày phép ngay trong buổi phỏng vấn, một cách khéo léo. Đây là thông tin chính đáng giúp bạn chọn môi trường phù hợp và tránh vỡ mộng sau khi vào làm.

Mẹo: Nếu thường xuyên phải làm thêm, hãy ghi lại thời gian và trao đổi thẳng thắn nhưng lịch sự với cấp trên về việc phân bổ công việc. Người Nhật coi trọng minh bạch, nên dữ liệu cụ thể sẽ thuyết phục hơn lời than phiền chung chung.

– 5S là năm bước tổ chức nơi làm việc: Seiri, Seiton, Seiso, Seiketsu, Shitsuke.

– Kaizen (改善) là triết lý cải tiến liên tục bằng những thay đổi nhỏ mỗi ngày.

– 5S tạo môi trường ngăn nắp, kaizen tạo động lực cải tiến — hai thứ bổ trợ cho nhau.

Lưu ý: Kaizen không phải để bới lỗi hay đổ trách nhiệm cá nhân. Trọng tâm là cải tiến quy trình, nên hãy đề xuất trên tinh thần xây dựng, tránh biến nó thành nơi chỉ trích đồng nghiệp.

Mẹo: Khi đề xuất kaizen, hãy mô tả rõ vấn đề hiện tại, giải pháp và lợi ích cụ thể (tiết kiệm thời gian, giảm lỗi). Đề xuất càng thiết thực, dễ áp dụng, càng dễ được cấp trên chấp nhận.

– Nemawashi (根回し) nghĩa gốc là “vun gốc rễ” — trao đổi, thuyết phục từng bên trước cuộc họp.

– Nhờ nemawashi, cuộc họp chính thức chủ yếu để xác nhận, hiếm khi tranh cãi công khai.

– Quy trình ringi (稟議) là hình thức phê duyệt văn bản đi kèm, thu thập đồng thuận theo cấp bậc.

Lưu ý: Đừng công khai phản bác đề xuất của người khác ngay giữa cuộc họp lớn khi chưa trao đổi riêng. Điều này bị coi là làm mất mặt đồng nghiệp và đi ngược tinh thần nemawashi, dễ khiến bạn bị nhìn nhận là thiếu tế nhị.

Mẹo: Khi cần đẩy nhanh một đề xuất, hãy xác định ai là “người gác cổng” thật sự — thường là trưởng nhóm hoặc người kỳ cựu. Thuyết phục được họ trước, quá trình phê duyệt sau đó sẽ suôn sẻ hơn nhiều.